ATA-AÖF Makro İktisat Çıkmış Sorular

Makro İktisat dersi; milli gelir hesaplama, Keynesyen model, IS-LM, para ve maliye politikaları, tüketim kuramları, işsizlik, enflasyon, döviz kuru, büyüme ve uluslararası kuruluşları kapsar. Sınavda hem kavram hem küçük hesaplama soruları çıkar.

Milli gelir ve ölçüm

• GSYH ülke sınırları içindeki üretimi ölçer; uyruğa bakılmaz.
• GSMH, GSYH'ye dış âlemden net faktör gelirleri eklenerek bulunur.
• Gelir yönteminde ücret, faiz, rant ve kâr toplanır; yatırım harcama yönteminin kalemidir.
• Enflasyon, deflatörün iki dönem arasındaki yüzde değişimidir: (820−800)/800 = yüzde 2,5.

Basit Keynesyen model ve çarpan

• Varsayımlar: kapalı ekonomi, dolaylı vergi, amortisman ve sübvansiyonun olmaması, sabit faiz ve fiyat, otonom yatırım.
• Keynesyen durumda eksik istihdam dengesi olabilir; daima tam istihdam Klasik varsayımdır.
• Basit çarpan 1/(1−c); c=0,8 ise çarpan 5 olur.
• Açık ekonomide marjinal ithalat eğilimi paydaya eklendiğinden çarpan daha küçüktür.
• Marjinal ithalat eğilimi 0 ile 1 arasındadır; gelir arttıkça ithalat da artar.
• Terkip hatasında birey için doğru olan topluma uygulanır; tasarruf paradoksu örnektir (Keynes).

Tüketim ve yatırım kuramları

• Keynes mutlak gelir, Friedman sürekli gelir, Modigliani yaşam boyu, Duesenberry nispi gelir hipotezini geliştirmiştir.
• Nispi gelirde geliri düşenler tüketimi hemen kısmaz; buna dişli çark etkisi denir.
• Sürekli gelirde geçici gelirin uzun dönemde ortalama sıfır olduğu varsayılır.
• Hall rassal yürüme hipotezini rasyonel beklentilerle ortaya koymuştur.
• Otonom tüketim gelirden bağımsızdır; marjinal tüketim ile tasarruf eğilimi toplamı 1'dir.
• Sermayenin marjinal etkinliği, yatırım ile faizin ters ilişkisini açıklar.

IS-LM ve politikalar

• IS mal piyasası, LM para piyasası dengesini gösterir; genel denge kesişimdedir.
• IS'nin sağında mal arzı fazlası, LM'nin sağında faiz olması gerekenin altındadır.
• Para arzı artınca LM sağa kayar, faiz düşer, gelir artar.
• LM dikleştikçe para politikası güçlenir; yatay LM (likidite tuzağı) para politikasını etkisiz kılar.
• Kamu harcaması faizi yükseltip özel yatırımı azaltırsa dışlama etkisi oluşur.
• Arz yanlı politikalar teşvik ve girdi fiyatlarının düşürülmesidir; tüketim vergisi indirimi talep yanlıdır.

Para ve bankacılık

• Cambridge denklemi M=kPY biçimindedir; k dolaşım hızının tersidir.
• Parasal taban rezerv para ile açık piyasa işlemlerinin toplamıdır.
• Reeskont, bankaların senetleri vadesinden önce Merkez Bankası'na yeniden iskonto ettirmesidir.
• Reeskont oranı artınca kredi kısılır ve para arzı daralır.
• Reel faiz (1+nominal)/(1+enflasyon)−1 ile bulunur; yüzde 65 ve 25 için yüzde 32 çıkar.

İşsizlik ve enflasyon

• İşsizlik oranı işsizlerin iş gücüne oranıdır; iş gücü dışındakiler paydada yoktur.
• Doğal işsizlik mevsimlik, geçici ve yapısal işsizliğin toplamıdır.
• Devrevi işsizlik talep yetersizliğinden doğar ve genişletici politikalarla azaltılır.
• Phillips eğrisi kısa dönemde enflasyon ile işsizlik arasındaki ters ilişkiyi gösterir.
• Enflasyon genel fiyat düzeyinin sürekli yükselmesidir.

Dış ekonomi ve uluslararası yapı

• Reel kur nominal kur, dış fiyatlar ve yurt içi fiyatlara bağlıdır.
• Reel kurun yükselmesi ihracatı artırır.
• Devalüasyon resmi kararla değer düşürmek, revalüasyon değer yükseltmektir.
• Döviz alış-satış farkı aracı kurumun kâr marjıdır.
• IMF 1944 Bretton Woods'ta kararlaştırılıp 1945'te kurulmuştur.
• Bütünleşmede en ileri aşama iktisadi birliktir.

Büyüme, iktisat tarihi ve gelişmişlik

• Postkeynesyen büyümede asıl kaynak yatırımdır.
• Smith, Malthus, Ricardo ve Schumpeter öncü büyüme kuramcılarıdır; Romer yeni büyüme kuramındadır.
• Merkantilistler değerli maden ve dış ticaret fazlasını savunur; Turgot fizyokrattır.
• Ekonometri terimini Frisch kullanmıştır.
• Az gelişmiş ülkelerde beşeri sermaye düşüktür, tarım ağırlıklıdır.

Dışlama etkisi

Kamu harcaması artışının faizi yükseltip özel yatırımı azaltması.

Likidite tuzağı

Faizin çok düşük olduğu, LM'nin yatay kaldığı ve para politikasının etkisiz olduğu durum.

Marjinal tüketim eğilimi

Gelirdeki bir birimlik artıştan tüketime ayrılan pay.

Reeskont

Bankaların senetleri vadesinden önce Merkez Bankası'nda yeniden iskonto ettirmesi.

Devalüasyon

Ulusal paranın değerinin hükûmet kararıyla düşürülmesi.

Revalüasyon

Ulusal paranın değerinin hükûmet kararıyla yükseltilmesi.

Phillips eğrisi

Kısa dönemde işsizlik ile enflasyon arasındaki ters ilişkiyi gösteren eğri.

Devrevi işsizlik

Daralma dönemlerinde toplam talep yetersizliğinden doğan işsizlik.

Terkip hatası

Bireyde geçerli olanın toplum için de geçerli sayılması yanılgısı.

Dişli çark etkisi

Geliri düşenlerin tüketimi alışkanlık nedeniyle aynı oranda kısmaması.

Sermayenin marjinal etkinliği

Yatırımın beklenen getirisi; faizle kıyaslanarak yatırım kararını belirler.

• GSYH ile GSMH karıştırılmamalı; fark dış âlemden net faktör gelirleridir.
• Devalüasyon düşürme, revalüasyon yükseltme; ikisi de resmi karardır.
• IS ve LM'de sağdaki noktalar farklı yorumlanır: IS'de mal arzı fazlası ve yüksek faiz, LM'de düşük faiz.
• Talep yanlı ile arz yanlı politikayı ayırmak için amacın talep mi maliyet mi olduğuna bakılmalı.
• Hesap sorularında formül ezberi şart: çarpan, reel faiz, enflasyon oranı.