ATA-AÖF Nesne Tabanlı Programlama I Çıkmış Sorular

Ders, C# diliyle nesne tabanlı programlamanın temellerini anlatır: sınıf ve nesne kavramları, erişim belirleyicileri, kalıtım, çok biçimlilik, kapsülleme, metotlar, diziler ve koleksiyonlar ile sık kullanılan hazır sınıflar işlenir.

Sınıf ve nesne

• Sınıf, ortak özellikli nesneler için veri ve işlemleri bir araya getiren şablondur; class anahtar sözcüğüyle tanımlanır.
• Nesne, sınıftan new ile üretilir; örnek yazım: Insan Ali = new Insan();
• Sınıf yalnızca tanımlandığında bellekte yer ayrılmaz; yer nesne oluşturulunca ayrılır.
• Nesnenin üyelerine nokta (.) ile ulaşılır; IntelliSense üyeleri listeler.
• Partial sözcüğü, sınıf tanımının birden çok dosyaya bölünmesini sağlar.
• Sınıf içinde alan adı ile yerel değişken adı çakışırsa this ile alana ulaşılır.

Erişim belirleyicileri

• Geniş erişimden dara sıralama: public, internal, protected, private.
• Public her yerden, internal aynı projeden, protected türetilmiş sınıflardan, private yalnızca sınıf içinden erişilir.
• Protected internal: aynı projedeki her sınıfa ve başka projedeki türetilmiş sınıflara açıktır; başka projedeki türetilmemiş sınıflara kapalıdır.
• Tek derlemeli çözümde internal ile public aynı kapsamı verir.
• Private üyeye başka sınıflar doğrudan ulaşamaz, ancak aynı sınıfın metotları bütün alanlara erişebilir.
• Sınıf bildiriminde static, public, abstract, sealed kullanılır; extern sınıf değiştiricisi sayılmaz.

Kalıtım ve çok biçimlilik

• Kalıtım, ata sınıfın özellik ve metotlarının alt sınıfa aktarılmasıdır.
• C#'ta iki nokta ile yazılır; B:A ifadesinde B türeyen, A temel sınıftır.
• Çok biçimlilikte devralınan metot, türeyen sınıfta override edilerek farklı çalışır; temel sınıfta virtual kullanılır.
• Soyut sınıflar gereksiz ayrıntıyı gizleyip yalnızca gerekli temel işlevleri gösterir.

Kapsülleme, özellik ve alanlar

• Kapsülleme, alanları private yapıp erişimi public özellik veya metotlarla denetlemektir.
• Property içinde get (okuma) ve set (yazma) blokları bulunur; okuma öncesi işlemler get bloğuna yazılır.
• Get bloğunda alan return ile döndürülür; set bloğunda gelen değer value ile alana atanır.
• readonly alanlar yalnızca tanımlamada veya yapıcı metotta değer alır.
• Sabitler const ile tanımlanır, tanımlanırken değer almak zorundadır ve sonradan değişmez.

Metotlar ve static

• Yapıcı metot sınıfla aynı adı taşır, dönüş tipi yazılmaz ve new sırasında otomatik çalışır.
• Yazılmazsa derleyici parametresiz bir yapıcı üretir; farklı parametreli birden çok yapıcı yazılabilir.
• Aşırı yükleme: aynı adlı metotlar farklı sayıda veya türde parametreyle tanımlanır; yalnızca dönüş tipi farkı yetmez.
• ref'te değişkenin önceden değer taşıması gerekir, out'ta gerekmez.
• Static üyeler sınıfa aittir, nesne üretmeden kullanılır ve bellekte tek kopyadır.
• Static bir veri türü değil değiştiricidir; parametre türü olamaz.

Diziler ve koleksiyonlar

• Dizi tanımı: int[] dizi = new int[4]; indisler 0'dan başlar.
• Eleman sayısı Length ile bulunur; çok boyutlu dizide köşeli parantez içindeki virgül boyutu belirler.
• Diziye değer atamak için SetValue kullanılır.
• Stack LIFO çalışır; Pop() üsttekini okuyup çıkarır, Peek() yalnızca okur.
• Queue'da Dequeue() baştaki elemanı siler ve döndürür; TrimToSize() kapasiteyi eleman sayısına çeker.
• ArrayList'te Remove() nesneyi, RemoveAt() indisteki elemanı siler; List aynı türden veri tutar ve AddRange ile sona eleman eklenir.
• GetKey(index) verilen sıradaki anahtarı döndürür.

Hazır sınıflar ve diğer konular

• Math sınıfında Sqrt, Abs, Round, Sin bulunur; Trim ise string metodudur ve baş/son boşlukları siler.
• Substring(20) verilen indisten metnin sonuna kadar olan kısmı verir.
• DateTime.Now sistemin o anki tarih ve saatini verir.
• String'in varsayılan değeri null'dır: default(string).
• Enum'un varsayılan veri türü int'tir.
• Sabit adı rakamla başlayamaz ve +, -, / gibi işaret içeremez.
• Visual Studio'da görünmeyen pencereler Görünüm (View) menüsünden açılır.

Sınıf

Nesnelerin sahip olacağı veri ve işlemleri belirleyen şablondur.

Nesne

Sınıftan new ile üretilen ve bellekte yer kaplayan somut örnektir.

Kapsülleme

Alanların gizlenip yalnızca özellik veya metotlarla denetimli erişim sağlanmasıdır.

Kalıtım

Bir sınıfın üyelerinin başka bir sınıfa aktarılmasıdır.

Çok biçimlilik

Aynı adlı metodun türeyen sınıflarda farklı davranmasıdır.

Yapıcı metot

Nesne oluşturulurken otomatik çalışan, başlangıç değerlerini veren metottur.

Aşırı yükleme

Aynı adlı metodun farklı parametrelerle birden çok kez tanımlanmasıdır.

Property

Private alana get ve set blokları aracılığıyla güvenli erişim sağlayan yapıdır.

this

Geçerli nesneyi temsil eden ve alanlara ulaşmayı sağlayan anahtar sözcüktür.

const

Değeri derleme sırasında belli olan ve değiştirilemeyen sabiti tanımlar.

Partial

Bir sınıf tanımının birden fazla dosyaya bölünmesini sağlar.

• Stack LIFO, Queue FIFO çalışır; Pop ve Dequeue hem çıkarır hem döndürür, Peek yalnızca okur.
• Dizide eleman sayısı Length, List'te Count'tur; Capacity ise yeniden boyutlanmadan alınabilecek sayıdır.
• Remove nesneyi, RemoveAt indisi kullanarak siler; Trim string metodudur, Math metodu değildir.
• Kalıtımda iki nokta işaretinin solu türeyen, sağı temel sınıftır.
• Private erişim sınıfın dışına kapalıdır, içine değil; sınıf içindeki metotlar tüm alanlara ulaşır.