ATA-AÖF Sağlık Kurumları Yönetimi I Çıkmış Sorular

Ders, sağlık kurumlarının yönetim süreçlerini, sağlık hizmeti basamaklarını, hastane birimlerini, bilgi sistemlerini, atık ve risk yönetimini ele alır. Yönetim işlevleri ile sistem yaklaşımı da temel çerçeveyi oluşturur.

Sağlık ve sağlık hizmeti basamakları

• Dünya Sağlık Örgütü sağlığı bedensel, ruhsal ve sosyal açıdan tam iyilik hâli olarak tanımlar.
• Birinci basamakta yatak yoktur; aile sağlığı merkezi, halk sağlığı laboratuvarı, AÇSAP ve verem savaş dispanserleri buraya girer.
• Semt polikliniği hastaneye bağlı çalıştığından birinci basamak sayılmaz.
• İkinci basamak hem ayaktan hem yatarak hizmet veren hastanelerdir.
• Üçüncü basamakta eğitim araştırma, üniversite ve dal hastaneleri yer alır; ileri uzmanlık ve yüksek teknoloji sunar.
• Koruyucu hizmetler hastalık başlamadan risk azaltır; bağışıklama, çevre sağlığı ve sağlık eğitimi örnektir.

Yönetim süreci ve sistem yaklaşımı

• Yönetim işlevleri planlama, örgütleme, yöneltme, koordinasyon ve kontroldür; planlama ilk ve temel aşamadır.
• Kontrol: standart koyma, performans ölçme, sonuçları standartla kıyaslama ve gerekirse düzeltme adımlarından oluşur.
• Açık sistem döngüsü girdi, dönüşüm, çıktı ve geri besleme şeklindedir.
• Stratejik kararlar üst yönetimce alınır; bölüm bütçesi hazırlamak orta kademeye ait taktik karardır.
• Yönetici yetkinlikleri: liderlik, iletişim ve ilişki yönetimi, mesleki ve sosyal sorumluluk, sağlık çevresi bilgisi, işletme.

Hastane faaliyetleri ve birimleri

• Hastanenin asli faaliyetleri tanı, tedavi ve rehabilitasyondur; muhasebe ve finansman destek işlevidir.
• Otelcilik hizmetleri temizlik, çamaşırhane, yemek ve konfor işlerini standartlara göre yürütür.
• Bakım onarım birimi bina ve cihazların teknik bakımını üstlenir.
• Klinik hizmet yönetimi yatarak tedaviyle ilgilidir; ekip çalışması, hasta ve çalışan güvenliği öne çıkar.
• Acil serviste triyaj renkleri kırmızı, sarı ve yeşildir.

Hemşirelik bakım modelleri

• Fonksiyonel hemşirelikte iş veya görev merkezdedir; bakım görevlere göre paylaştırılır.
• Bu model hızlıdır ancak bakımın bütünlüğünü ve süreklilik duygusunu zayıflatır.
• Primer hemşirelikte tek hemşire hastanın bakımının tamamından sorumludur.

Tıbbi atık yönetimi

• Bulaşıcı ve patolojik atıklar kırmızı torbaya konur.
• Evsel atıklar siyah, ambalaj atıkları mavi torbada toplanır.
• Kimyasal, farmasötik, genotoksik ve ağır metal içeren atıklar tehlikeli atık sayılır.
• Kesici-delici atıklar enfeksiyöz grupta değerlendirilir ve özel kaplarda biriktirilir.

Bilgi sistemleri ve teknoloji

• HBYS kayıt, tedavi, laboratuvar, eczane ve faturalandırmayı tek platformda birleştirir.
• PACS görüntüleri dijital ortamda saklar, iletir ve farklı birimlerden erişim sağlar.
• Doğal dil işleme hekim notu, epikriz ve ses kaydı gibi düzensiz verileri çözümler.
• Laboratuvar bilgi sistemi tetkik istemi ve sonuçlarını yönetir.

Cihaz riskleri, kalibrasyon, denetim ve ilaç

• Yetersiz sterilize alet kaynaklı enfeksiyon biyolojik riske girer; radyasyon ve elektriksel riskler ayrı gruptur.
• Optik, radyoaktivite ve manyetik alan ölçümleri fiziksel kalibrasyon kapsamındadır.
• Mekanik kalibrasyon kütle, uzunluk ve kuvvet gibi büyüklükleri kapsar.
• Özel evde bakım kuruluşları olağan, şikâyet-soruşturma-Bakanlık talepli ve hekim dışı personel hizmeti denetimlerine tabidir; web tabanlı denetim yoktur.
• Türkiye'de ilaç fiyatı referans fiyat sistemiyle belirlenir.
• FİBAA akreditasyonu İstanbul Medipol Üniversitesi Sağlık Yönetimi Bölümü'ndedir.

Triyaj

Acil serviste hastaların aciliyet düzeyine göre renk kodlarıyla sınıflandırılmasıdır.

HBYS

Hastanenin klinik ve idari işlemlerini tek yazılım altyapısında toplayan bilgi yönetim sistemidir.

PACS

Radyolojik görüntülerin dijital olarak arşivlendiği ve paylaşıldığı sistemdir.

Doğal dil işleme

Yapılandırılmamış metin ve konuşma verisini bilgisayarın işleyebileceği hâle getiren yapay zekâ alanıdır.

Referans fiyat sistemi

İlaç fiyatının referans ülkelerdeki en düşük fiyata göre belirlenmesi yöntemidir.

Açık sistem

Çevreden girdi alıp dönüştürerek çevreye çıktı veren ve geri besleme kullanan sistemdir.

Fonksiyonel hemşirelik

Bakımın hasta yerine görev esasına göre paylaştırıldığı modeldir.

Otelcilik hizmetleri

Temizlik, çamaşırhane, yemek ve konforu sağlayan destek birimidir.

Koruyucu sağlık hizmeti

Hastalık oluşmadan önce riski azaltmayı amaçlayan hizmetlerdir.

Fiziksel kalibrasyon

Optik, radyoaktivite, manyetik alan, basınç ve elektriksel ölçümlerin doğruluğunu denetler.

• Birinci, ikinci ve üçüncü basamak ayrımında yatak durumuna ve uzmanlık düzeyine bakılmalıdır.
• Torba renkleri karıştırılmamalıdır: kırmızı bulaşıcı, siyah evsel, mavi ambalaj.
• Fonksiyonel hemşirelik görev odaklıdır, primer hemşirelik hasta odaklıdır.
• Stratejik (üst yönetim) ve taktik (orta kademe) kararlar ayrı tutulmalıdır.
• Fiziksel kalibrasyon ile mekanik kalibrasyonun kapsamı sık karıştırılır.