ATA-AÖF Spor ve Medya Çıkmış Sorular

Spor ve Medya dersi; iletişimin temel unsurlarını, kitle iletişim araçlarının işlevlerini, spor medyasının tarihsel gelişimini, ekonomik boyutunu ve spor etiğini birlikte ele alır.

İletişim süreci ve kanal seçimi

• Gönderici mesajı hazırlayınca onu hangi yolla ileteceğine karar verir; bu aşama uygun kanal seçimidir.
• Mesajın aciliyeti, anında dönüt ihtiyacı ve alıcının kullanabildiği araçlar kanal seçimini belirler.
• Hemen yanıt gerekiyorsa yüz yüze konuşma ya da telefon gibi sözlü kanallar tercih edilir.
• İletişim yalnızca mesajı göndermekle bitmez; alıcının mesajı nasıl anladığı da önemsenmelidir.

İletişim türleri

• Jest, mimik, bakış ve duruşla kurulan iletişim sözsüz iletişimdir; hakem işaretleri buna örnektir.
• Üç ya da daha fazla kişinin katıldığı iletişim grup iletişimidir.
• İki kişi arasındaki baş başa sohbet kişilerarası (ikili) iletişim sayılır.
• Halkla ilişkilerde etkili iletişim için çift yönlü ve çok kanallı yapı gerekir; yalnız yazılıya bağlı kalmak yetersizdir.

İletişim araçları

• Mektup, gazete ve kitap basılı yazılı araçlardır; e-posta dijital ortamdaki yazılı iletişimdir.
• Televizyon görüntü ve sese dayandığından görsel-işitsel araçlar arasındadır.
• Geleneksel medya tek yönlüdür ve alıcıyı edilgen bırakır.
• Sosyal medya anlık ve karşılıklı etkileşim sağlar; taraftarı içerik üreten etkin paydaşa dönüştürür.

Medyanın işlevleri

• Haber aktarma ve bilgilendirme: gelişmeleri duyurur, kişiyi çevresinden haberdar eder ve gerçeğe ulaştırır.
• Eğlendirme: karikatür, bulmaca, çizgi roman, film, moda gösterisi ve spor yayınları boş zamanı keyifli geçirmeye yöneliktir.
• Eğitim: sağlık dergileri gibi yayınlar öğretici bilgi verip yeni davranışlar kazandırır.
• Sosyalleştirme: grubun norm ve deneyimlerinin öğrenilmesini, kültürel uzlaşıyı ve toplumsal uyumu destekler.

Medya kuramları ve gazetecilik anlayışları

• Gündem belirleme: medya, neyin düşünüleceğini değil, hangi konu üzerinde düşünüleceğini belirler.
• Bir haberin günlerce öne çıkarılması kamuoyu tartışmasını o konuya yöneltir.
• Sarı gazetecilik, tiraj ve tıklanma için gerçeği çarpıtıp abartılı haber üretmektir.
• Doğrulanmamış transfer söylentileri ve fanatizmi körükleyen başlıklar sarı gazeteciliğe örnektir.

Spor medyasının tarihçesi ve ekonomisi

• Televizyondan ilk canlı spor yayınını BBC yapmıştır: Wimbledon tenis turnuvasından yaklaşık 25 dakika.
• TRT, 15 günlük süreyi çoğunlukla canlı aktardığı ilk olimpiyatı 1984 Los Angeles'ta yayınlamıştır.
• Türkiye'de yalnızca spor yayını yapan ilk radyo Radyospor'dur; yayına 2005'te başlamıştır.
• Naklen yayın hakları sporun en büyük gelir kaynağıdır; yayıncılar çok yüksek bedeller öder.

Spor tarihi ve spor etiği

• Antik Roma'daki kanlı gösteriler spor değil, halkı yatıştırıp dikkatini dağıtmaya yarayan siyasi araçtı.
• Coubertin olimpiyatları, toplumsal barışı ve evrensel kardeşliği geliştirmek amacıyla yeniden canlandırmıştır.
• Spor etiği yalnız maç süresiyle sınırlı değildir; eğitim, yönetim, taraftarlık ve medya dahil her alanda geçerlidir.
• Hükümetler dürüstlüğü, adaleti ve şikeyle mücadeleyi destekler; her yolun mübah olduğunu öğütlemek etik dışıdır.

Sözsüz iletişim

Söz kullanılmadan beden dili, jest, mimik ve bakışla kurulan iletişimdir.

Uygun kanal seçimi

Göndericinin mesajı hangi araçla ileteceğine aciliyet ve alıcının olanaklarına göre karar vermesidir.

Gündem belirleme

Medyanın öne çıkardığı konuların kamuoyunun üzerinde düşündüğü konulara dönüşmesidir.

Sarı gazetecilik

Tiraj ve tıklanma uğruna gerçeği çarpıtan, abartılı ve sansasyonel habercilik anlayışıdır.

Naklen yayın hakları

Müsabakaları canlı vermek için yayıncıların kulüplere veya liglere ödediği, spor gelirlerinin en büyüğü olan haklardır.

Eğlendirme işlevi

Medyanın izleyiciye boş zamanını hoş geçirme ve rahatlama imkânı sunmasıdır.

Sosyalleştirme işlevi

Toplumun değer ve kurallarının öğrenilmesini ve topluma uyumu sağlayan medya görevidir.

Eğitim işlevi

Medyanın öğretici bilgi vererek yeni davranış ve beceri kazandırmasıdır.

Grup iletişimi

Üç ve daha fazla kişinin katıldığı iletişim biçimidir.

Spor etiği

Sporla ilişkili tüm alanlarda ve saha dışında da geçerli olan ahlaki kurallar bütünüdür.

• Eğlendirme, eğitim, sosyalleştirme ve haber aktarma işlevleri karıştırılır; içeriğin asıl amacına bakılmalıdır.
• Televizyon yazılı değil görsel-işitsel araçtır; e-posta ise yazılı iletişim kapsamındadır.
• İki kişilik sohbet kişilerarası iletişimdir, grup iletişimi en az üç kişi gerektirir.
• Gündem belirleme 'ne düşüneceğini' değil 'neyin hakkında düşüneceğini' belirler.
• Olumsuz ifadeli sorularda (yanlıştır, yer almaz, önem taşımaz) mantığı ters çevirip yanlış seçeneği aramak gerekir.